فرزند پروری یکی از کلاس های آموزشی است که مختص والدین می باشد و به چگونگی پرورش کودکان اشاره دارد و به والدین بهترین روش تربیتی را نشان می دهد .

کودکان مهم ترین عناصر این جامعه هستند این کودکان هستند که اگر به درستی تربیت شوند جامعه ی آینده بسیار غنی تر خواهد شد به همین جهات است که امروزه  کلاس ها و آموزش های مختلفی پیرامون فرزند پروری و تربیت کودکان به وجود آمده است ، فارغ از این موارد جامعه روز به روز در حال پیشرفت است و انسان ها هر روز با مسال مختلفی مواجه می شوند و بالطبع تمام این پیشرفت ها در کنار مزایایی که دارد معایبی نیز برای جامعه دارد و باید با راهکارهایی به مقابله با آن پرداخت این قضایا برای انسان های بالغ به ووح روشن است و اغلب با ارائه ی راهکارهایی در صدد مقابله با آن خواهند بود اما وضعیت برای کودکان کمی متفاوت تر خواهد بود کودک نیازمند راهنمایی هایی بنیادین در قالب تربیت و پرورش از جانب والدین است به همین جهت روز به روز با کلاس های جدید پیرامون مسائل تربیتی و پرورش کودکان مواجه می شویم .

در کلاس های فرزند پروری والدین با شیوه های متفاوت فرزند پروری آشنا می شوند و بهترین روش تربیتی فرزندان برای آنها روشن می شود .

برخورد والدین است که باعث شکل گیری رفتار کودک می شود این والدین هستند که با عشق و محبت و محدودیت هایی که برای فرزندان خود به وجود می آورند می توانند آنها را به بهترین شکل پرورش دهند ، همه ی والدین می دانند که در تربیت فرزندان عوامل بسیاری دخیل است و باید به فاکتورهای بسیاری توجه گردد اما هر یک از این فاکتور ها جنبه ی کنترلی بر کودک دارد و اگر بیش از حد استفاده گردد ممکن است باعث ایجاد رفتارهایی نادرست در کوئدک گردد به عنوان مثال اگر محدودیت کودک بیش از حد باشد فردی پرتنش تربیت خواهد شد ، اگر محبت والدین بیش از حد باشد فردی بی مسئولیت و به اصطلاح لوس تربیت خواهد شد والدین باید به این عوامل کنترلی را توجه داشته باشند .

فرزند پروری تا حدی برای رشد جامعه موثر است که جامعه شناسان و روانشناسان بسیاری در این مورد مطالعات بسیاری داشتند و مقالات متعددی در این رابطه مطرح گردیده است زیرا ریشه ی تمام رفتار های صحیح و نادرست انسان ها در کودکی است ، پس اگر کودکانی با تربیت درست پرورش دهیم بیش از نیمی از بزهکاری ها ، دزدی ها و رفتارهای نادرست در آینده برطرف خواهد شد و جامعه ای پر از آرامش خواهیم داشت ، داشتن جامعه ای درست در گروی کودکان است و تمام مشکلات بنیادین باید از این سن مورد بررسی قرار گیرد و برای حل آن راهکارهایی ارائه گردد.

در قسمت های بعد انواع شیوه های فرزند پروری مطرح گردیده است و معایب و مزیت های هریک نیز مورد بررسی قرار گرفته است.

فرزند پروری

آشنایی با شیوه های فرزند پروری

دایانا بامیرمند شیوه های مختلف فرزند پروری را مورد مطالعه قرار داد و در مقاله ای سه مورد آن را به عنوان شیوه های فرزند پروری معرفی نمود . در این نظریه به سه شیوه ی فرزند پروری ذیل اشاره شد و هرکدام با جزئیات بیشتر مورد بررسی قرار گرفت این سه شیوه عبارتند از :

  • شیوه مستبدانه
  • شیوه سهل گیران
  • شیوه مقتدرانه
  • شیوه طرد کننده

در قسمت های بعد بیشتر با هر یک از سبک های مختلف فرزند پروری آشنا می شویم و به مزایا و معایب آن پی می بریم.

تربیت مستبدانه فرزندان

در این شیوه ی تربیتی معمولا والدین بر این اعتقاد هستند که کودک باید از تمام دستورات والدین اطاعت مطلق داشته باشد و هیچگونه بهانه و اما و اگری نباید در این میان وجود داشته باشد . بدترین قسمت این قضیه آنجاست که والدین در قبال دستوراتی که به فرزندان خود می دهند خود را نیازمند هیچگونه توضیحی نمیداندد و معمولا تنها اطاعت کودک را می خواهند .

در این شیوه ی تربیتی والدین تنها اطاعات کودک بدون هیچگونه سوالی را می طلبند و بدون داشتن کمی حمایت و محبت به تربیت فرزندان خود می پردازند و گاها نیز بدون هیچگونه لطافت کودکانه ای به تنبیه آنها می پردازند . خب این شیوه ی تربیتی اصلا مورد تایید روانشناسان و مشاوران تربیتی نیست بلکه به شدت با آن به مقابله بر می آیند زیرا این نوع تربیت تبعات جبران ناپذیری به همراه دارد، برای مدتی به خود می بالید که فرزندتان را با سخت گیرانه ترین حالت تربیت می کنید و آینده ای بی نظیر در انتظارش است اما بهتر است بدانید این شیوه اشتباه ترین روش تربیتی است ، با این روش ارزش کودتان را از بین برده و این نگرش در ذهن کودک ایجاد می شود که او برده ای است و تا آخر عمر باید مطیع باشد این شیوه ی تربیتی تا حدی مخرب است که در آینده به سختی می توان آن را جبران کرد .

آسیب های شیوه فرزند پروری مستبدانه بر کودک :

  • اعتماد به نفس پایین کودک
  • افسردگی
  • ترس از قرار گرفتن در موقعیت های جدید
  • پرخاشگری در کودک
  • ایجاد رفتارهای بزهکارانه در کودک
  • ایجد رفتارهای نسنجیده در کودک

تربیت سهل گیرانه فرزندان

دقیقا نقطه مقابل تربیت مستبدانه روش تربیتی سهل گیرانه است ، این دو نوع شیوه تربیتی کهملا با یکدیگر متفاوت هستند هرچقدر والدین در شیوه ی مستبدانه سخت گیرانه عمل می کردند و قوانین خاص و بی دلیل برای کودک مطرح می کنند در مقابل در شیوه تربیتی سهل گیرانه هیچ قانونی وجود ندارد کودک در این سبک تربیتی با هی قانونی برخورد ندارد و کاملا آزاد است درواقع هیچگونه مدیریتی در این شیوه تربیتی وجود ندارد ، در این شیوه تربیتی والدین بر این اعتقاد هستند که کودک باید خودش  را کنترل کند این والدین فراموش کرده اند که کودکان به تازگی در این دنیا پا گذاشته و هنوز ذهن آنها قابلیت تشخیص خوب و بد ، درست و غلط را ندارد در این حالت کودک چگونه می تواند خودش را کنترل کند ؟ وقتی کودک حتی قابلیت تشخیص خوب و بد را ندارد قاعدتا نمیتواند برای خود مرز مشخصی تعیین کند و خود را از این بابت کنترل نماید .

رفتار والدین در این نوع شیوه تربیتی بسیار گرم و صمیمانه است که البته این نکته ی مثبت آن است زیرا روانشناسان معمولا والدین را همواره به رفتارصمیمانه با کودک تشویق می کنند اما با وجود اینکه این رفتار صمیمانه مورد تایید است بی حد و مرز بودن در این شیوه مشکل ساز است زیرا به واسطه ی آن والدین هیچگونه احاطه ای بر کودکانشان نخواهند داشت این گروه از والدین که چنین روش ربیتی را پیش رو گرفته اند همواره خواسته های کودکان را برطرف می سازند و این مورد از نکات منفی است که بسیاری از صاحبین نظر در حوزه ی تربیت کودکان با آن مخالف هستند و همواره بر این مورد تاکید دارند که و.الدین باید از این شیوه تربیتی دوری نمایند . این سبک فرزند پروری نیز عواقب جبران ناپذیری دارد که کودک در آینده با آن مواه می شود و رفع این معایب رفتاری در سنین بالاتر بسیار دشوار تر خواهد شد زیرا فرد سالیان سال با این شیوه تربیتی رشد یافته است و توانسته است به تمام مقاصد خود با این روش دستیابد قطعا برای این شخص بسیار دشوار است که بخواهد خود را به شخص دیگری تبدیل نماید و ضعف های رفتاری را برطرف سازد.

برای بررسی عواقب این شیوه فرزند پروری محققان طیفی از کودکان که حاصل این شیوه تربیتی بودند را مورد بررسی قرار دادند و نهایت به این نتیجه دست یافتند که این افراد در مقایسه با افراد دیگر در آینده تمایل بیشتری به خشونت و استعمال دخانیات پیدا می کنند این گروه از کودکان بیش از سایر افراد جامعه در معرض افسردگی و اضطراب قرار دارند ، کودکانی که حاصل تربیت سهل گیرانه هستند حس ترس و اضطرابی وجودشان را فرامی گیرد و این حس ناشی از احاطه ای است که بر والدین خود دارند کودکان در این شیوه تربیتی مادر پدر را تحت کنترل خود می داند .

آسیب های شیوه ی فرزند پروری سهل گیرانه بر کودک :

  • فردی خشن
  • ممانعت از اجرای قوانین
  • فردی افسردگی
  • فردی مضطرب
  • فردی پر توقع
  • فردی بی اراده

فرزند پروری به سبک طرد کننده

شیوه های فرزند پروری فوق توسط خانم بامیرمند مطرح شده بود اما یک شیوه ی تربیتی دیگری نیز وجود دارد که توسط دو محقق به نام های جان مارتین و مک کوبی معرفی گردید و نام سبک طرد ننده بر آن نهاده شد .

در این سبک فرزند پروری همانطور که از نام آن مشخص است والدین ارتباط ضعیفی با فرزندان خود دارند و به نوعی در زندگی کودک دخالتی ندارند و در این سبک والدین صمیمیت بسیار کمی با کودکان دارند و هیچ مسئولیت و نظارتی در قبال رفتار کودک خود ندارند .

فرزند پروری به سبک طرد کننده از بدترین انواع روش های فرزند پروری است زیرا تبعات بسیار جبران ناپذیری به همراه خواهد داشت و این فرد در سال های بعدی زندگی خود به شدت با مشکل مواجه می شود البته امروزه این سبک تربیتی کمتر مشاهده می شود اما با این وجود باید متذکر شویم که والدین گرامی به شدت از این سبک تربیتی پرهیز کنید .

آسیب های شیوه ی فرزند پروری طرد کننده بر کودک :

  • میل کودک به انزوا
  • اضطراب شدید کودک
  • این کودکان مستعد استعمال دخانیات
  • هراس از برقراری ارتباط با جامعه

تربیت مقتدرانه فرزندان

تا کنون این شیوه فرزند پروری مورد تایید روانشناسان بوده است و از آن به عنوان بهترین روش تربیتی فرزندان یاد می شود . درواقع این سبک تربیتی حد میانه ای بین سبک مستبدانه و سهل گیرانه است در این روش والدین نه ارتباطی توام با خشونت دارند نه خیلی صمیمانه هستند بلکه دقیقا حدی میانه را رعایت می کنند رفتاری متعادل با کودک دارند .

این سبک تربیتی نیز دارای قوانینی است که چارچوب خاصی به کودک می دهد درواقع در این سبک تربیتی کودک با قوانین ویژه ای مواجه است و از این جهت شبیه به سبک تربیتی مستبدانه است اما این قوانین همانند قوانین مستبدانه بی دلیل و منطق نیست بلکه در ازای هر قانون در این روش تربیتی یک دلیل خاصی مطرح میگردد درواقع کودک در قبال تمامی باید ها و نباید ها توجیه منطقی میابد و هیچ یک از این قوانین برای او گنگ نخواهد بود.

در این سبک تربیتی کودک و والدین ارتباط صمیمانه ای با یکدیگر دارند و رابطه ی فرزندان و والدین توام با احترام است ، والدین در این شیوه ی تربیتی با احترام به فرزندان به کودکشان می آموزند که به آنها احرام متقابل بگذارند .

در شیوه ی تربیتی مقتدرانه کودکان اجازه دارند به صورت کاملا مستقل فکر کنند اما این بدان معنا نیست که این کودکان همانند کودکان حاصل تربیت سهل گیرانه آزادند هر طور که می خواهند فکر و رفتار کنند بلکه در قبال این آزادی افکار از کودک خواسته می شود به همان میزان با والدین همکاری داشته باشد .

در این شیوه ی تربیتی رفتارهای کودک مدام در حال کنترل است و والدین نیز رفتارشان تناسب با موقعیت های متفاوت با کودک تغییر خواهد کرد در این روش تربیتی وقتی کودک رفتاری نادرست از خود نشان می دهد والدین کودک و نوع رفتارش را مورد کنترل قرار می دهد و متناسب با این موقعیت سیاس های رفتاری خود را تییر می دهند .

این روش نیز همانند سایر روش ها مورد مطالعه ی روانشناسان قرار گرفت تا معایب آن مورد بررسی قرار گیرد خوشبختانه این روش تربیتی به عنوان بهترین متدهای فرزند پروری شناخته شده است و کودکان حاصل این سبک تربیتی فردی سالم از لحاظ رفتار اجتماعی و فردی قوی در مواجه با مشکلات هستند

مزایای شیوه فرزند پروری مقتدرانه :

  • پرورش فرزندانی با سلامت هیجانی بالا
  • پرورش کودکی با روحیه ی سالم
  • افزایش مهارت های عاطفی در کودک
  • افزایش مهارت های اجتماعی کودک
  • پرورش فردی منعطف
  • تصمیم گیری صحیح تر و راحت تر
  • پرورش فردی مسئولیت پذیر
  • پرورش فردی که به افراد جامعه احترام متقابل می گذارد
  • پرورش فردی که به والدین خود اطمینان بیشتری دارد
  • پرورش فردی با دلبستگی های عمیق به والدین
  • پرورش فردی که قادر ارتباط صحیح با همسالان خود
  • پرورش فردی به دور از اضطراب

نکاتی برای فرزند پروری صحیح

در قسمت فوق به چند مورد از سبک های تربیتی اشاره شد و بهترین نوع آن نیز معرفی گردید حال قصد داریم چند نکته در مورد فرزند پروری صحیح را ارائه دهیم .

ما انسان ها در هر زمانی و در هر سنی نیاز به همدردی و هم صحبتی داریم اما این مورد بیش از همه در مورد کودکان صادق است والدین گرامی این نکته را فراموش نکنید که دامنه ی ارتباطات کودک شما در این سن بسیار محدود است و شما مطمئن تین هم صحبت او هستید ، در هر زمانی به صحبت های کودک خود با دقت توجه نمایید والدین باید شنونده ی خوبی برای کودکنشان باشند این ارتباط صحیح به قدری تاثیر گذار است که در صورت رعایت آن شما به یک دوست برای کودکانتان تبدیل می گردید و رابطه ای صحیح برای شما و کودکانتان به ارمغان می آورد در مقابل هرچقدر این صمیمیت بین والدین و فرزندان کاهش یابد نتیجه معکوس حاصل خواهد شد .

برای پرورش فرزندانان به سبک مقتدرانه شما والدین گرامی باید بیشتر از شیوه ی تشویقی استفاده نمایید و تا جایی که امکان دارد از شیوه ی تنبیهی دوری کنید البته این بدان معنا نیست که تنها شیوه ی تشویقی را استفاده کنید بلکه این کار تنها باعث پرورش فردی لوس و خودخواه خواهد شد بلکه در زمان مشخص و خاصی باید از تنبیه و سرزنش استفاده نمایید .

والدین گرامی توجه داشته باشید معین کردن قوانین خاصی لازمه ی تربیت فرزندان است اما در زمان وضع قوانین خاص همواره شیوه ی تربیتی مستبدانه را به خاطر آورید و تبعات آن را نیز تصور کنید ، اگر بنابر مشخص کردن قوانینی برای کودک است این قوانین باید همراه با دلیل باشد برای مثال اگر تماشای تلوزیون در هنگام صرف غذا را برای کودک خود منع می کنید حتما در این رابطه با فرزند خود صحبت کنید و مضرات آن را در حد فهم کودکتان توضیح دهید تا جای هیچ ابهامی برای او باقی نماند .

اگر پیامدهای رفتاری را برای کودکتان تعریف کردید در اجرای آن حتما دقت داشته باشید زیرا کودک باید متوجه این موضوع گردد که هر کاری پیامدهایی به همراه دارد ، اگر به او می گویید اگر این کار را انجام دهی مامان رو ناراحت می کنی و پس از انجام کار در مقابل کار او روی خوش نشان دهید به نوعی او را به انجام کار تشویق نموده و علاوه بر این کودک دیگر به حرف های شما توجهی نخواهد کرد و ارزشی قائل نخواهد بود.

همانطور که در ابتدای این مبحث ذکر کردیم کودکان در این سن بیشترین تعامل رفتاری را با خانواده بالاخص با والدین خود دارند و بیشترین تاثیرات را نیز از والدین می گیرند به همین جهت  برای اجرای فرزند پروری به شیوه ی مقتدرانه همواره والدین را به سمت بازی و گذرندن وقت با کودک تشویق می نماییم ، والیدن باید در طول روز ساعاتی را به کودک خویش اختصاص دهند و با او ارتباط برقرار کنند ، حتما وارد بازی با کودک خود شوید و حتی در قالب بازی اموزش های لازم به کودک دهید تا بیشتر در ذهن او تثبیت گردد.

والدین در شیوه ی تربیتی مقتدرانه به سمت صمیمیت بیشتر با کودک سوق داده می شوند این صمیمیت از راه های مختلفی حاصل می گردد والدین می توانند با استفاده از موارد کوچک و تاثیر گذاری از قبیل نگاه چشمی محبت آمیز ، لبخند ، نوازش ، در آغوش گرفتن کودک حس صمیمیت بیشتری به کودک خود القا نمایند ، هریک از این موارد حس آرامش به کودک منتقل می کند و همچنین صمیمیت او با والدین نیز بدین واسطه افزایش یابد.

والدین گرامی همواره این نکته را رعایت کنید کودک باید حس مهم بودن و اهمیت داشتن را با رفتارهای روزمره حس کند این امر با راهکارهای متفاوتی حاصل می گردد شما والدین گرامی می توانید برای تحقق این مورد کودکان را وارد بحث ها و تصمیم گیری های خانوادگی نمایید ، مدام نظر او را در مورد مسائل مختلف جویا شوید حتی در مورد مسائل کوچک و پیش پا افتاده به عنوان مثال هر روز قبل از غذا پختن از کودک خود بپرسید بنظرت امروز چه غذایی درست کنیم ، با مطرح سوالی به این سادگی حس اهمیت داشتن و مهم بودن را به کودک خود القاء می کنید .

یک مورد بسیار مهم در مورد رعایت شیوه ی فرزند پروری مقتدرانه صحبت در مورد رفتارهای کودک است والدین حتما این مورد را در نظر داشته باشید که در مورد رفتارهای کودک از او سوال بپرسید و جویای دلیل آن شوید .

فرزند پروری

والدین خوب چه کسانی هستند

متاسفانه تصور عام بر این است که فرزند پروری امری غریزی است و مستلزم آموزش نیست اما این باید بدانید که والدین برای تربیت فرزندانشان به بهترین شکل ممکن نیازمند آموزش هایی اصولی هستند والدین نیز همانند سایر انسان ها قطعا ضعف ها و کاستی هایی دارند و باید در صدد رفع آن باشند .

پس والدین گرامی جای هیچ خجالتی وجود ندارد اگر شما به دنبال روش های صحیح تربیت فرزندان باشید ، اگر تصمیم به حضور در کلاس های فرزند پروری داشته باشید به این معنا نیست که شما والدین بدی هستید و بالعکس شما به دنبال بهترین ها برای فرزندان و تربیت آنها هستید و برای تحقق این امر خود را موظف می دانید .  

تربیت فرزند

اهداف کلاس فرزند پروری در باغ آینه

  • بررسی چگونگی شکل گیری رفتارهای کودک
  • طرح راه حل هایی جهت اصلاح رفتار کودک
  • تعیین قوانینی متعادل ( نه آزادانه نه سخت گیرانه ) برای کودک
  • بررسی تنبیه و پاداش در تربیت فرزندان ( PMT و  CPRT )
  • بررسی علل دروغ گویی در کودک
  • اراه راهکارهایی برای ایجاد حس مسئولیت پذیری در کودک
  • معرفی فاکتورهای خطر و فاکتورهای محافظت کننده در تربیت فرزند
  • آموزش مهارت های زندگی
  • ایجاد روابط بین فردی به صورت موثر
  • انجام مسئولیت های اجتماعی با تصمیم گیری های صحیح برای کودک
  • حل تعارضات کودک بدون آسیب به او و دیگران
  •  آموزش راهکارهایی مناسب برای رفع مشکلات زندگی
  • تشخیص اختلالاتی از جمله بیش فعالی ، نقص توجه ، لجبازی ، یادگیری ، سلوک و…
  • ارائه ی راهکارهایی موثر برای اختلالات فوق الذکر
  • آموزش تکنیک ها به والدین
  • تربیت جنسی کودک