مقاله آشنایی یا اصطلاحات تئاتر

آشنایی با اصطلاحات تئاتر

آشنایی با اصطلاحات تئاتر

اصطلاحات تئاتر یکی از اصول اولیه ای است که افراد علاقمند به تئاتر و بازیگری باید با آن آشنا باشند. این اصطلاحات تئاتر آنچنان از اهمیت برخوردار است که اغلب افرادی که به این گروه از هنرهای نمایشی علاقمند هستند همواره جویای دست یابی به اصطلاحات تئاتر می باشند. اساتید خبره تئاتر باغ آینه با تجربه دیرینه ای که در این حوزه داشتند تصمیم به ارائه اصطلاحات تدوین به صورت یک مقاله گرفتند تا تمام علاقمندان به تئاتر و سینما بتوانند به راحتی از این اصطلاحات آگاهی یابند. در حالت کلی برای ورود به هر حوزه هنری و علمی آشنایی با اصطلاحات و واژه های رایج مهم ترین و ابتدایی ترین گام است. اگر شما هم جزء آن دسته از افرادی هستید که به تازگی قصد ورود به عرصه تئاتر دارید پیشنخاد می کنیم مدت زمان اندکی را به یادگیری اصطلاحات تئاتر اختصاص دهید.

پیش از آن که وارد توضیحات تخصصی از اصطلاحات تئاتر شویم در مورد واژه تئاتر توضیحاتی ارائه می دهیم تا در درجه اول بدانیم تئاتر یعنی چه و چه ریشه ای دارد.

تئاتر

تئاتر

این مقاله سعی دارد شما را با اصطلاحات تئاتر آشنا سازد، مهم ترین اصطلاحات تئاتر که در درجه اول باید به آن توجه شود واژه اصلی و ریشه ای تئاتر است. تا به حال به معنا و مفهوم تئاتر فکر کرده اید؟

تئاتر یکی از شاخه های هنرهای نمایشی است. در این شاخه از هنرهای نمایشی گروهی از با استفاده از ابزارهای به خصوصی داستان و روایت های مختلفی برای تماشاگران به تصویر کشیده می شود. همانطور که تئاتر به عنوان یکی از زیر شاخه های هنرهای نمایشی است، به خودی خود نیز دارای زیر شاخه های هنری نیز می باشد. اگر بخواهیم به هنرهای نمایشی که زیر مجموعه تئاتر است نام ببریم باید به اپرا، باله ، کابوکی خیمه شب بازی، پانتومیم و… اشاره کنیم. تمامی این شاخه های هنری نوعی تئاتر محسوب می شود که در هر یک از آنها باتوجه به ماهیتی که دارند هنر نمایی توسط شخص یا متریال متفاوتی صورت می گیرد.

و اما از لحاظ واژه شناسی نیز باید بگوییم واژه ” تئاتر ” ریشه ای یونانی دارد. در واقع واژه تئاتر در زبان یونانی به معنای آن چیزی است که مخاطبان به آن نگاه میکنند. اما تئاتر در زبان فارسی نیز معنا و مفهومی مشابه دارد، در زبان فارسی گاها از تئاتر با نام های ” نمایش ” یا ” تماشا ” نیز یاد می شود. موردی که اغلب ذهن تمامی علاقمندان تئاتر را به خود مشغول کرده است تاریخچه تئاتر است. جالب است بدانید هنر نمایشی تئاتر به سال ها پیش از میلاد مسیح بازمیگردد. با جست و جوهای بسیار در تاریخ یونان نخستین تئاتر را سال ها پیش از میلاد مسیح در رم و یونان باستان دریافتیم.

مورد دیگری که در مورد تئاتر باید به آن توجه گردد تاریخچه و پیشینه تئاتر در ایران است، خب همانطور که تا کنون متوجه شده اید تئاتر یکی از هنرهای نمایشی بود که ریشه غربی داشت و نخستین بار توسط یونانیان باستان رووی کار آمد اما نکته جالب اینجاست که زمان آشنایی ایرانیان به تئاتر تا نهادینه شدن این هنر در جوامع ایرانی چیزی حدود یک قرن به طول انجامید. در مورد تئاتر به عنوان یک هنر باید بگوییم قطعا تقلید از هنر غربی ها برای جوامع شرقی اصلا مورد جالب و قابل تقدیر نبود و گذشته از آن در جوامعی با فرهنگ شرقی همچون ایران این تقلید از استقبال خوبی برخوردار نمیشد اما ایرانیان باتوجه به فرهنگ و هنری که داشتند توانستند سبک های مختص به ملت خود از تئاتر را روی کار آورند. تعزیه خوانی، نقالی و… که برگرفته از داستان ها و روایات اصیل ایرانی می باشد دقیقا مطابق با سلیقه و افکار ایرانیان بود و با استقبال بیشتری از سمت مخاطبان برخوردار بود. درواقع ایرانیان توانستند با الهام گیری از تئاتر غربی سبکب از تئاتر منحصر به فرد را ایجاد کنند که متناسب با فرهنگ و آیین ملت ایران می باشد.

آکتور از مهم ترین اصطلاحات تئاتر

پس از ریشه یابی واژه تئاتر که قلب تمامی اصطلاحات تئاتر می باشد نوبت به عنصر اصلی این هنر نمایشی می رسد. آکتور از مهم ترین اصطلاحات تئاتر می باشد که عموما تمامی افرادی که به تئاتر علاقمند هستند و به دنبال ورود به این عرصه هنری می باشند با آن آشنایی دارند. آکتور نیز به عنوان نخستین اصطلاحات تئاتر ریشه ای بیگانه دارد و به معنای بازیگر و هنر پیشه مرد می باشد.

اکترس

همانطور که از بازیگران مرد با نامی مشخص در تئاتر یاد می شود در مورد بازیگران زن نیز واژه ای اختصاصی وجود دارد. از جمله دیگر اصطلاحات تئاتر می توان به اکترس اشاره کرد که به معنای بازیگر و هنر پیش خانم می باشد.

از آنجایی که سراسر هنر نمایشی تئاتر حول هنر نمایی بازیگران میچرخد میتوان از اکتور و اکترس به عنوان مهم ترین اصطلاحات تئاتر یاد کنیم.

آرتیست

از جمله دیگر اصطلاحات تئاتر می توان به آرتیست اشاره کرد. درواقع آرتیست در لغت به معنای هنرمند است اما در شاخه هنری تئاتر از آرتیست به عنوان هنرمند نقش اصلی داستان یاد می شود.

پلاتو

یکی از اصطلاحات تئاتر که شاید کمتر به گوش شما رسیده باشد پلاتو است. قطعا تا به حال به تماشای هنرهای نمایشی مختلفی نشسته اید که در برخی از قسمت های آن مجری مطالب مختلفی را ارائه می دهد. در حالت کلی پلاتو به تمامی صحبت های مجری گفته می شود که در ابتدا، وسط و انتهای نمایش ارائه می شود. ممکن از در تئاتر های مختلف گاها با پلاتو مواجه شوید و بهتر است آن را به عنوان یکی از اصطلاحات تئاتر به خاطر بسپارید.

پرسوناژ

پرسوناژ

از جمله اصطلاحات تئاتر که به عوامل اجرایی اشاره دارد پرسوناژ می باشد، در واقع پرسناژ به تمامی بازیگران تئاتر فارغ از هنرنمایی و جنسیتشان گفته می شود.

رل ( Role ) رایج ترین اصطلاحات تئاتر

رل نیز یکی از اصطلاحات تئاتر است که قطعا بارها و بارها آن را شنیده اید، رل از جمله اصطلاحات تئاتر است که علاوه بر بازیگران در برگیرنده نمایش نامه نیز می باشد در واقع رل به معنای نقش است. رل در ابتدا توسط نمایش نامه نویس تعیین میشود و سپس توسط بازیگران ایفا می شود.

آمفی تئاتر

آمفی تئاتر

همانطور که در توضیح تئاتر به عنوان اصلی ترین اصطلاحات تئاتر بیان کردیم، این شاخه هنری به معنای نمایشی است که مخاطبان به تماشای آن میپردازند. پس علاوه بر آن که اکتور و اکترس مهم ترین اصطلاحات تئاتر هستند زیرا کل نمایش حول این دو محور می چرخد تماشاچیان نیز یک سر ماجرا می باشند. تمامی نمایش ها و هنرنمایی های اکتور و اکترس زمانی معنا پیدا می کند که تماشاگرانی در حال دیدن آن باشند.

آمفی تئاتر از جمله اصطلاحاتی است که به مکان مشخصی برای تماشاگران اشاره دارد. در واقع آمفی تئاتر به سالنی گفته می شود که دارای صندلی هایی کنار هم به حالت نیم دایره می باشد که محل استقرار تماشاگران می باشد.

سن

سن یکی از اصطلاحات تئاتر است که بیانگر صحنه ای است که نمایش در آن انجام میشود. در واقع می توان گفت سن واقع در آمفی تئاتر می باشد که مخاطبان رو به روی آن بر روی صندلی های در ردیف هایی نیم دایره بر آن مستقر هستند.

دکور

خب بریم سراغ یک واژه آشنا، دکور از جمله رایج ترین اصطلاحاتی است که تک تک افراد جامعه در هر سن و جایگاهی که باشند بارها و بارها از واژه دکور در مکالمات روزانه خود استفاده کرده اند. البته دکور در حوزه هنرهای نمایشی نیز واژه ای مطرح است به همین جهت جایگاهی را در اصطلاحات تئاتر به خود اختصاص داده است. دکور به تمامی اجزاء نمایش است که به زیبایی بصری یا توصیف بهتر یک صحنه کمک می کند. از جمله کور می توان به صندلی، پرده، لوستر، آباژور و هر شیء که به بهتر توصیف کردن منظور فیلم نامه نویس کمک می کند اشاره کرد.

بک گراند از مرسوم ترین اصطلاحات تئاتر

بک گراند یک واژه انگلیسی است که امروزه نه تنها از آن به عنوان اصطلاحات تئاتر و هنرهای نمایشی بلکه در بسیاری از موارد به چشم می خورد. در لغت بک گراند به معنای پشت زمینه است. اما در تئاتر از بک گراند به عنوان یکی از اصطلاحات تئاتر به معنای تمامی عواملی که در صحنه جهت تاثیرگذاری بیشتر بر مخاطبان و انتقال صحیح محتوا یاد می شود. از جمله بک گراند می توان به موزیک، نورپردازی، تصاویر، اجسام مختلف و… اشاره کرد.

پرده

یکی از اصطلاحات تئاتر که توصیف کننده اجزاء اصلی محیط می باشد پرده است. پرده به معنای دیواری سفید رنگ است که بازیگران و اجزاء دیگر نمایش رو به روی آن مستقر شده و نقش آفرینی می کنند. این دیوار می تواند در رنگ ها و طرح های مختلفی در صحنه باشد و حتی می توان از اویز های مختلف نیز برای این منظور استفاده کرد. امروزه استفاده از پرده بسیار هدفمندتر از گذشته شده است. درواقع شاید بهتر باشد بگوییم امروزه تمامی اجزاء موجود در تئاتر دستخوش تغییر و تحولات هدفمند و مثبتی شده اند، در مقایسه با گذشته امروزه تدابیر مختلفی جهت بهبود انتقال مفهوم به بیننده وجود دارد. از جمله این موارد می توان هب تغییرات پرده اشاره کرد. امروزه پرده ها را به نحوی تعیبیه می کنند که نورهای اضافی و اذیت کننده از آنها عبور کرده و بینندگان بدون کوچک ترین مشکلی به تماشای فیلم می پردازند. امروزه با وجود روی کار آمدن پرده هایی حساس و مشبک نور اضافی تصویر از بین رفته و بینندگان شاهد تصاویری شفاف تر از گذشته می باشند.

بوم صدابرداری

بوم

بوم یکی از اصطلاحاتی است که عموما در سینما به چشم می خودر و بیانگر یکی از ابزارهای سینمایی می باشد. نکته حائز اهمیت در مورد تهیه تمامی هنرهای نمایشی صدابرداری می باشد. بوم یکی از ابزارهایی است که به صدابرداری بهتر آثار هنری کمک شایانی می کند. البته در مورد تئاتر باید بگوییم عموما صدابرداری توسط میکروفن های کوچک که به هر بازیگر متصل است انجام می شود اما در مورد فیلم های سینمایی که مرحله تدوین را پشت سر می گذارند استفاده از بوم به جهت صدابرداری صحیح بسیار رایج می باشد.

گریم از جمله اصطلاحات تئاتر و تمام هنرهای نمایشی

یکی از اصطلاحات تئاتر که در تمامی هنرهای نمایشی می توان ردی از آن یافت گریم است. موضوعی که در مورد هنرهای نمایشی وجود دارد بهترین روش برای انتقال مفهوم نمایش نامه به مخاطبان است. برای این منظور تمام محیط باید همگام با نمایشنامه تغییر یابد. پس از دکور و سن یکی از مواردی که در انتقال نمایشنامه در تئاتر و فیلمنامه در تئاتر تاثیر گذار است چهره بازیگران می باشد. با استفاده از گریم تمامی بازیگران از لحاظ چهره و ظاهر شبیه به کارکتر مورد نظر می شوند. گریم به معنای مجموعه ای از آرایش چهره است که هنرمندان را به شخصیت اصلی داستان نزدیک می کند.

پروژکتور

پروژکتور

یکی از اصلی ترین مواردی که عموما در تهیه فیلم به آن دقت می شود نورپردازی است. نورپردازی نکته طلایی هر هنر نمایشی است که مستلزم دقت بسیار زیادی می باشد. پروژکتور نیز از اصطلاحات تئاتر است که مربوط به نورپردازی صحنه تئاتر می باشد. در لغت پروژکتور به عنوان یکی از اصطلاحات تئاتر به معنای نورافکن می باشد.

پی اس از رایج ترین اصطلاحات تئاتر

پی اس به عنوان یکی از اصطلاحات تئاتر است که تمام عوامل اجرایی حتی یک بار هم که شده آن را شنیده اند. پی اس به معنای نوشته ای است که در غالب گفت و گو بین بازیگران می باشد. اگر بخواهیم معادل واژه پی اس در فارسی لغت جایگزینی انتخاب کنیم نمایشنامه بهترین واژه است. تمامی عوامل اجتماعی که در قسمت فوق از آن یاد کردیم در قابل پی اس اجرا خود را انجام می دهند.

تراژدی

یکی از اصطلاحات تئاتر که در مورد نمایشنامه یا همان پی اس وجود دارد تراژدی است. حتی اگر شما در حوزه سینما و تئاتر هم فعالیت نداشته باشید قطعا بارها و بارها با واژه تراژدی مواجه شده اید. در لغت تراژدی به معنای غم انگیز است اما در عرصه تئاتر و سینما از تراژدی در خصوص توصیف نمایش نامه و محتوای مفهومی یک فیلم یا تئاتر استفاده می شود. البته این تنها واژه ای نیست که برای توصیف فیلمنامه ای غم انگیز از آن استفاده می شود بلکه واژه ای مترادف آن در تئاتر وجود دارد به نام ” درام “، درام نیز یکی از اصطلاحات تئاتر است که دقیقا همچون تراژدی بیان کننده داستان و روایت غم انگیز تئاتر می باشد.

ملودرام از اصطلاحات تئاتر که به نمایش نامه اشاره دارد

یکی از اصطلاحات تئاتر که مستقیما بیان کننده نوع نمایش نامه تئاتر می باشد ملودرام است. در اصطلاح ملودرام به نوع به خصوصی از نمایشنامه اطلاق می شود که نوعی داستان غم انگیز با حفظ روند کلی زندگی را بیان می کند. در لغت ملودرام ریشه ای فرانسوی دارد و از دو بخش درام که در مورد قبل از آن به عنوان یکی از اصطلاحات تئاتر یاد کردیم ( درام به معنای حالات اشخاص که بیان کننده غم و اندوه است می باشد ) و ملوم که به معنای پیش بینی نشده ، تشکیل شده است.

تئاتر کمدی

کمدی

یکی دیگر از اصطلاحات تئاتر که به سبک فیلم اشاره دارد کمدی است. کمدی در نقطه مقابل تراژدی و درام به عنوان یکی از اصطلاحات بیان کننده محتوای فیلم قرار دارد زیرا دقیقا به نمایشی که خنده بر لب های بینندگان آورد کمدی گفته می شود.

تروکاژ از اصطلاحات تئاتر و سینما

حتما شما هم تا کنون گول بساری از حقه های سینمایی را خورده اید. در حوزه هنرهای نمایشی به خصوص سینما و تئاتر از این حقه ها با نام تروکاژ یاد می شود. البته اگر بخواهیم دید کلی به هنر های نمایشی داشته باشیم باید بگوییم عموما از واژه تروکاژ در مورد فیلم های سینمایی استفاده می شود که فیلم طی فرآیند تدوین فیلم ادیت می شود و تدوینگران با استفاده از جلوه های ویژه تغییراتی شگفت انگیز در سراسر فیلم ایجاد می کنند. در مورد تئاتر به جهت واقعی بودن تمامی صحنه ها کمتر با واژه تروکاژ مواجه خواهید شد.

سانسور آشنا ترین اصطلاحات تئاتر و سینما

قطعا تا کنون بارها و بارها شنیده اید که قسمتی از یک فیلم سانسور شده است. از آنجا که بارها و بارها با این واژه رو به رو شده اید از این واژه نیز به عنوان اصطلاحات تئاتر یاد کردیم. هر فیلم پیش از اکران و هر نمایش نامه پیش از اجرا توسط گروهی از افراد که به هنر سینما و تئاتر واقف هستند بررسی می شود. در حالت کلی تمامی فیلم ها و نمایش های بصری از فیلتری عبور می کند تا کاملا منطبق با اصول هر ملتی باشد و به عقاید آن ملت لطمه ای وارد نکند. در واقع سانسور به معنای حذف کردن بخشی از یک فیلم و نمایش است.

سوژه

سوژه نیز جزء آن دسته از اصطلاحات تئاتر است است که بسیار مورد استفاده قرار می گیرد. در تمامی گروه های هنر های نمایشی از سوژه به عنوان موضوع فیلم و یا حتی سکانس یاد می شود.

سناریو

سناریو یکی از اصطلاحات تئاتر است که به اشتراک در حوزه سینما و شاید بهتر باشد بگوییم در حوزه تمامی هنرهای نمایشی از آن استفاده می شود. سناریو به همان متنی گفته می شود که کارگردانان از آن برای ساخت هر یک از هنرهای نمایشی استفاده می کنند. از سناریو در سینمای ایران با واژه جایگزین فیلم نامه نیز یاد می شود که دقیقا به همان معنا می باشد.

سکانس از اصطلاحات تئاتر و سینما

یکی از اصطلاحاتی که اغلب هنرمندان در تئاتر با آن مواجه می شوند سکانس است. سکانس به معنای اجرای یک قسمت از فیلمنامه توسط بازیگران به صورت ممتد و بدون توقف است که معنای به خصوصی را به بیننده منتقل می کند. در تئاتر عموما کل نمایش در قابل سکانس های ممتد اجرا می شود اما در ساخت فیلم های سینمایی که مرحله تدوین را پشت سر می گذارند اوضاع شکل دیگری دارد زیرا تمامی نواقص فیلم در مرحله تدوین توسط تدوینگر اصلاح میشود.

آنونس

آنونس یکی از اصطلاحات تئاتر و سینما است که جنبه تبلیغی دارد. در واقع آنونس به معنای فیلم کوتاهی است که تا حدودی قسمت های مهم و تاثیر گذار فیلم را برای تبلیغ به بینندگان نمایش می دهد تا برای دیدن آن ترغیب شوند. اغلب از آنونس در سینما استفاده می شود اما به تازگی شاهد استفاده از ان در حوزه تئاتر نیز هستیم.

جلوه های صوتی

یکی دیگر از اصطلاحات تئاتر که به زبان فارسی مطرح می گردد جلوه های صوتی می باشد. همانطور که در سراسر این مقاله به این موضوع اشاره شد امروزه تمام عوامل اجرایی یک تئاتر و تمام هنرهای نمایشی سعی دارند مفاهیم هر فیلمنامه و نمایش نامه ای را به درستی به مخاطبان انتقال دهند. از جمله عوامل تاثیر گذار در انتقال مفاهیم و حس به بینندگان صوت می باشد. به مجموعه ای صداهای متفرقه که به منظور انتقال صحیح مفهوم به بینندگان مورد استفاده قرار می گیرد جلوه های صوتی گفته می شود. جلوه های صوتی در سینما و تئاتر شکل متفاوتی دارد. همانطور که بارها به این موضوع اشاره کردیم فیلم های سینمایی مرحله تدوین فیلم را پشت سر می گذارند که در این مرحله افکت های مختلف صوت و تصویر به فیلم اضافه می شود و جلوه های صوتی نیز از جمله مواردی هستند که در مرحله تدوین قابلیت افزودن به فیلم را دارند.

اما در مورد تئاتر قضیه شکل دیگری دارد زیرا تمام نمایش که مفهوم مشخصی را به بینندگان انتقال می دهند در لحظه و در حضور بینندگان اتفاق می افتد به این معنا که هیچ نمایش تئاتری در دست تدوین قرار نخواهد گرفت پس اگر قرار است جلوه های صوتی در نمایش وجود داشته باشد باید در لحظه اتفاق افتد. اگر بخواهیم به تعدادی از جلوه های صوتی اشاره کنیم باید از صدای پا، باز و بسته شدن در، صدای طبیعت همچون صدای باران، صدای جیر جیرک و… نام ببریم. تمامی جلوه های صوتی در حین صدای همزمان موسیقی و گفتار به نمایش افزوده می شود.

در این مقاله سعی داشتیم شما را با برخی از مرسوم ترین اصطلاحات تئاتر آشنا سازیم. امیدواریم با مطالعه آن توانسته باشیم تا حدی شما را در این مسر یاری رسانیم.

منبع : بلاگ باغ آینه

دیدگاه‌ خود را بنویسید

سبد خرید